Yaratıcılık söz konusu olduğunda genellikle aklımıza ressamlar, yazarlar, müzisyenler ve diğer profesyonel sanatçılar gelir. Fakat yeni bir fikir geliştirmek, alışılmış problemlere farklı çözümler bulmak, bir hikaye oluşturmak veya gündelik yaşamda olasılıkları fark etmek de yaratıcı düşünme biçimleridir. Hepimizin farklı şekillerde ortaya koyabileceği bu potansiyel, zaman zaman başarısızlık veya eleştirilme korkusu, mükemmeliyetçilik ve günlük hayatın yoğunluğu gibi nedenlerle geri planda kalabilir.
Yazar, şair ve sanatçı Julia Cameron, 1992 yılında yayımlanan Sanatçının Yolu (The Artist’s Way) kitabında tam olarak bu konuya odaklanıyor. Cameron’a göre yaratıcılık, yalnızca doğuştan gelen bir yetenek değil, yeniden keşfedilebilecek ve geliştirilebilecek bir potansiyel. Bunun için kişinin kendisine zaman ayırması, düşüncelerini özgürce ifade etmesi, yeni deneyimlere açık olması ve üretme sürecindeki engelleri fark etmesi gerekiyor.
12 haftalık bir çalışma programı olarak hazırlanan kitap, yaratıcılığı geliştirmek için günlük ve haftalık uygulamalar sunuyor. Sabah Sayfaları (Morning Pages) ve Sanatçı Buluşması (Artist Date) olarak bilinen yöntemler ise, kitabın en bilinen çalışmaları.
İşte, Sanatçının Yolu kitabından yaratıcılığınızı keşfetmenize yardımcı olabilecek 10 etkili yöntem:
Yaratıcı Olmak İçin Sanatçı Olmanız Gerekmez
Julia Cameron’ın yaklaşımının temelinde, yaratıcılığın yalnızca profesyonel sanatçılara ait olmadığı düşüncesi bulunur. Ona göre herkesin içinde keşfedilmeyi bekleyen yaratıcı bir potansiyel vardır. Bu potansiyelin ortaya çıkması için kişinin ressam, yazar, müzisyen veya başka bir sanat dalında uzman olması gerekmez.
Örneğin; yeni bir yemek tarifi geliştirmek, bir bahçeyi farklı biçimde düzenlemek, çocuklarla yaratıcı oyunlar oynamak veya iş hayatında alışılmış yöntemlerin dışında bir çözüm bulmak da yaratıcı düşünmenin örnekleridir.
Fakat pek çok insan, geçmiş deneyimleri nedeniyle kendisini yaratıcı olarak görmez. Çocukluk döneminde yaptığı bir resmin beğenilmemesi, yazdığı bir metnin eleştirilmesi veya bir müzik denemesinin başarısız bulunması, kişinin ilerleyen yıllarda benzer girişimlerden uzaklaşmasına neden olabilir.
Cameron, bu tür deneyimlerin yaratıcılıkla kurulan ilişkiyi olumsuz etkileyebileceğini vurgular ve ilk adım olarak, kişinin kendisini başkalarının başarılarıyla karşılaştırmayı bırakması ve yaratıcı faaliyetlere yeniden fırsat vermesi gerektiğini savunur.
Nasıl uygulanabilir?
Uzun zamandır denemek istediğiniz ama kendinize yakıştırmadığınız bir uğraşı düşünün. Resim yapmak, fotoğraf çekmek, yazmak veya bir müzik aleti öğrenmek gibi. Ortaya çıkaracağınız ürünün ne kadar başarılı olacağını düşünmeden, yalnızca denemek amacıyla bir adım atın.
Yaratıcılığı Geliştirmek için 10 Basit Fikir listemiz de ilginizi çekebilir.
Sabah Sayfaları
Sabah Sayfaları, Sanatçının Yolu kitabının en bilinen uygulaması. Cameron, her sabah güne başlamadan önce el yazısıyla üç sayfa yazılmasını öneriyor.
Bu çalışmada belirli bir konu seçmek, edebi bir metin oluşturmak veya dil bilgisi kurallarına dikkat etmek gerekmez. Kişi aklından geçenleri olduğu gibi yazmalıdır. Günlük kaygılar, yapılacak işler, geçmişte yaşananlar, geleceğe ilişkin düşünceler ve hatta yazacak bir şey bulamama durumu bile sayfalara aktarılabilir.
Sabah Sayfaları’nın temel amacı, düşünceleri değerlendirmeden, yargılamadan dışa vurmaktır. Yazılanların güzel, anlamlı veya tutarlı olması beklenmez. Bu yöntemle kişi, kendi düşünceleriyle baş başa kalabileceği özel bir alan oluşturur.
Cameron, bu yazıların bir başkası tarafından okunmak veya yayımlanmak amacı taşımadığını özellikle belirtir.
Nasıl uygulanabilir?
Sabahları kendinize 20-30 dakika ayırın. Aklınızdan geçenleri el yazınızla, düzenlemeden veya cümleleri güzelleştirmeye çalışmadan yazın.
Üç sayfayı tamamlamak ilk günlerde zorlayıcı olabilir. Fakat önemli olan, bu çalışmayı bir performans ölçütüne dönüştürmeden düzenli biçimde sürdürebilmektir.
Sanatçı Buluşması
Cameron’ın ikinci temel uygulaması Sanatçı Buluşması’dır. Bu yöntem, kişinin haftada bir kez yalnız başına gerçekleştireceği, ilgisini çeken ve keyif aldığı bir etkinliğe zaman ayırmasıdır.
Sanatçı Buluşması’nın amacı bir iş tamamlamak, yeni bir beceri kazanmak veya üretkenliği ölçmek değildir. Burada önemli olan, kişinin kendisine yeni deneyimler sunması ve merak duygusunu canlı tutmasıdır.
Daha önce gitmediğiniz bir müzeyi ziyaret etmek, bir sahafı gezmek, farklı bir mahallede yürümek veya bir kursa katılmak bu uygulamaya örnek verilebilir. Bu uygulamada önemli olan, kişinin tek başına olmasıdır. Çünkü Cameron’a göre, başkasının tercihlerini veya beklentilerini dikkate almak zorunda kalmadığımızda kendi ilgilerimizi daha rahat keşfedebiliriz.
Nasıl uygulanabilir?
Her hafta kendiniz için bir etkinlik belirleyin. Bunun pahalı, uzun veya özel bir hazırlık gerektiren bir faaliyet olması gerekmez. Yakınınızdaki bir kitapçıda zaman geçirmek, daha önce dinlemediğiniz bir müzik türünü keşfetmek veya yeni bir yürüyüş rotası denemek yeterlidir.
Önemli olan, bu zamanı başka bir sorumluluğa dönüştürmeden yalnızca kendi merakınıza ayırmanızdır.
‘Yaratıcı Değilim!’ Diyenler için Yaratıcılığı Geliştirecek Öneriler listemiz de ilginizi çekebilir.
Kıyaslamanın ve Olumsuz Düşünce Kalıplarının Yaratıcılığınızı Engellemesine İzin Vermeyin
Yaratıcı üretimin önündeki en önemli engellerden biri, ortaya çıkacak sonucun yeterince iyi olmayacağı düşüncesidir. Birçok insan bir işe başlamadan önce kendisini değerlendirmeye başlar. Nasıl görüneceğini, başkalarının ne düşüneceğini veya ortaya çıkan çalışmanın beklentileri karşılayıp karşılamayacağını sorgular.
Cameron, bu durumu yaratıcı süreci sınırlayan düşünce kalıpları arasında değerlendirir.
Örneğin; kitap yazmak isteyen kişi, henüz ilk cümleyi yazmadan yayımlanmış eserlerle kendi fikrini karşılaştırabilir. Resim yapmaya çalışan biri, profesyonel sanatçıların çalışmalarına bakarak kendi yeteneğini sorgulayabilir.
Bu tür karşılaştırmalar, kişinin henüz denemediği bir faaliyet hakkında olumsuz karar vermesine yol açabilir.
Cameron, üretim sürecini sonuçtan ayırmayı önerir. İlk denemelerin kusurlu olması veya beklentileri karşılamaması, kişinin yaratıcı olmadığı anlamına gelmez. Bir becerinin gelişmesi için deneme, hata yapma ve yeniden başlama süreçlerinin yaşanması gerekir.
Nasıl uygulanabilir?
Kendinize küçük ve tamamlanması kolay bir hedef belirleyin. Örneğin; kısa bir hikaye yazmayı veya yalnızca renkleri görmek amacıyla bir resim yapmayı deneyin.
Çalışmanızın başkaları tarafından beğenilmesini veya paylaşılabilecek kadar iyi olmasını hedeflemeyin. İlk aşamada amaç, değerlendirme yapmadan üretmeye alışmaktır.
İç Eleştirmeninizi Tanıyın
Cameron’ın üzerinde durduğu bir diğer konu, kişinin kendi kendisini sürekli eleştirmesidir.
Kitapta iç eleştirmen olarak tanımlanan bu düşünce biçimi, kişinin bir işe başlamadan önce yetersiz olduğunu düşünmesine, fikirlerini küçümsemesine veya başarısız olacağına inanmasına neden olabilir.
Örneğin; yeni bir girişim başlatmak isteyen biri, sürekli olarak yeterince deneyimli olmadığını düşünebilir. Yazı yazmak isteyen bir başkası, metninin yayımlanmaya değer olmadığını düşünerek ilk adımı atmayabilir. Bu düşüncelerin tamamı gerçekçi değerlendirmeler değildir. Bazen kişinin karşılaştığı engellerin olduğundan büyük görmesine ve deneme fırsatlarını kaçırmasına neden olabilirler.
Cameron, bu tür düşüncelerin farkına varmayı ve yaratıcı kararların tek belirleyicisi olmalarını önlemeyi önerir. Burada amaç, kişinin kendisine yönelik bütün eleştirileri ortadan kaldırması değildir. Yapıcı değerlendirmeler öğrenme ve gelişme açısından önemlidir. Ancak henüz ortaya çıkmamış bir çalışmayı sürekli eleştirmek, üretim sürecini baştan engelleyebilir.
Nasıl uygulanabilir?
Bir yaratıcı faaliyeti ertelediğinizi fark ettiğinizde kendinize şu soruları sorun:
- Gerçekten zamanım mı yok, yoksa başarısız olmaktan mı çekiniyorum?
- Çalışmamın kusursuz olması gerektiğini mi düşünüyorum?
- Başkalarının değerlendirmelerini gereğinden fazla mı önemsiyorum?
- Bu işi yalnızca kendim için yapabilseydim yine de erteler miydim?
Bu sorular, kararlarınızın arkasındaki düşünceleri daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.
Yürüyüş
Yaratıcılığı besleyen uygulamalardan biri yürüyüştür. Cameron, tek başına gerçekleştirilen yürüyüşlerin kişinin çevresini gözlemlemesine ve yeni düşünceler geliştirmesine fırsat verebileceğini savunur.
Yürüyüş sırasında belirli bir hedefe ulaşmak veya fiziksel performans göstermek gerekmez. Önemli olan, kişinin günlük düşünce akışından uzaklaşarak çevresindeki ayrıntılara dikkat etmesidir.
Nasıl uygulanabilir?
Haftada birkaç kez, tek başınıza 20 dakikalık yürüyüşler yapmayı deneyin. Bu sırada telefonla ilgilenmeyin, çevrenizi gözlemleyin. Daha önce fark etmediğiniz ayrıntılara, seslere, renklere ve insan davranışlarına dikkat edin.
Özellikle bir problem üzerinde çalışırken kısa bir yürüyüşe çıkmak, konuya farklı bir açıdan yaklaşmanızı sağlayabilir.
Geçmişteki İlgi Alanlarınızı Yeniden Keşfedin
Sanatçının Yolu’ndaki yöntemlerden biri, kişinin geçmişteki yaratıcı ilgileriyle yeniden bağlantı kurmasıdır.
Çocukluk döneminde resim yapmayı, dans etmeyi, hikaye yazmayı veya müzikle ilgilenmeyi seven birçok insan, ilerleyen yıllarda bu faaliyetlerden uzaklaşabilir. Eğitim, iş hayatı, aile sorumlulukları ve toplumsal beklentiler zamanla farklı önceliklerin oluşmasına neden olabilir.
Cameron, bu süreçte geride bırakılan ilgi alanlarının yeniden keşfedilmesini önerir.
Burada amaç, çocukluk dönemindeki bir yeteneğin profesyonel bir uğraşa dönüşmesi değildir. Kişinin geçmişte keyif aldığı faaliyetleri hatırlaması ve bunlara yeniden zaman ayırmasıdır.
Örneğin; çocukken günlük tutmayı seven biri, yeniden yazmaya başlayabilir. Eskiden müzikle ilgilenen biri, herhangi bir profesyonel hedef belirlemeden bir enstrüman öğrenmeyi deneyebilir.
Bu tür faaliyetler, kişinin kendisini yalnızca iş, sorumluluklar veya başkalarının beklentileri üzerinden tanımlamamasına da yardımcı olabilir.
Nasıl uygulanabilir?
Çocukluk ve gençlik dönemlerinizde severek yaptığınız beş etkinliği listeleyin. Ardından bunlardan birini seçerek yeniden denemek için küçük bir zaman dilimi ayırın.
Geçmişteki becerilerinizin aynı seviyede olmasını beklemeyin. Önemli olan, o faaliyetle yeniden ilişki kurmaktır.
Yaratıcılığınızı Geliştirmenize Yardımcı Olabilecek ve Hemen Başlayabileceğiniz 10 Hobi listemiz de ilginizi çekebilir.
Kendinize Yaratıcı Bir Çevre Oluşturun
Yaratıcılık çoğu zaman bireysel bir süreç olarak düşünülse de çevremizdeki insanların düşüncelerimiz ve davranışlarımız üzerindeki etkisi göz ardı edilmemelidir.
Sürekli eleştiren, fikirleri küçümseyen veya yeni girişimlere karşı olumsuz yaklaşan bir çevrede üretmek zorlaşabilir. Fakat kişinin denemelerine saygı gösteren, gelişimini destekleyen ve fikir alışverişine açık insanlarla bir arada olmak yeni fırsatlar yaratabilir.
Cameron, kitabında Creative Clusters olarak adlandırdığı yaratıcı topluluklara yer verir. Bu topluluklar, yaratıcı çalışmalarla ilgilenen insanların bir araya gelerek birbirlerini desteklemelerini amaçlar.
Buradaki temel düşünce, rekabet yerine paylaşımın ve karşılıklı desteğin ön plana çıkarılmasıdır.
Nasıl uygulanabilir?
İlgi alanınızla bağlantılı küçük bir topluluk bulun veya kendiniz oluşturun. Ancak bu topluluğun sürekli başarı ve üretim baskısı yaratan bir ortama dönüşmemesine dikkat edin.
Amaç, birbirinizi değerlendirmekten çok denemeye, öğrenmeye ve gelişmeye alan açmaktır.
Kendinize Karşı Daha Şefkatli Olun ve Üretim İçin Alan Açın
Cameron’ın yaklaşımında yaratıcılıkla ilişkilendirilen önemli kavramlardan biri, öz şefkattir.
Bir yaratıcı çalışma her zaman istenen sonucu vermeyebilir. Bazı dönemlerde fikir bulmak zorlaşabilir, üretim yavaşlayabilir veya kişi yaptığı çalışmadan memnun kalmayabilir.
Bu durumlarda kendisini sürekli eleştirmek, kişinin üretme isteğini daha da azaltabilir.
Sanatçının Yolu, bu tür dönemlerde kişinin kendisine daha anlayışlı yaklaşmasını ve yaratıcı sürecin doğal iniş çıkışlarını kabul etmesini önerir.
Örneğin; bir hafta boyunca yazı yazamayan birinin kendisini başarısız olarak değerlendirmesi yerine, neden zorlandığını anlamaya çalışması daha yapıcı bir yaklaşım olabilir. Belki dinlenmeye ihtiyacı vardır, belki günlük sorumlulukları artmıştır veya belki de üzerinde çalıştığı konu artık ilgisini çekmiyordur.
Nasıl uygulanabilir?
Üretmekte zorlandığınız dönemlerde kendinize gerçekçi hedefler belirleyin. Büyük bir proje tamamlamak yerine küçük bir çalışma yapmayı deneyin. Dinlenmeye ihtiyaç duyduğunuzda bunu başarısızlık olarak değerlendirmeyin.
Yaratıcılığın sürekli yüksek performans göstermek anlamına gelmediğini hatırlayın.
Daha Yaratıcı Bir Yaşam için 10 İpucu listemiz de ilginizi çekebilir.
Yaratıcılığı Bir Sonuç Değil, Sürekli Gelişen Bir Yolculuk Olarak Görün
Sanatçının Yolu, 12 haftalık bir program üzerine kuruludur. Ancak kitabın temel yaklaşımı, bu sürenin sonunda bütün yaratıcı engellerin ortadan kalkacağı veya kişinin mutlaka başarılı bir sanatçıya dönüşeceği düşüncesine dayanmaz.
Cameron’ın önerileri, kişinin yaratıcılıkla kurduğu ilişkiyi yeniden değerlendirmesini ve bunu günlük yaşamında sürdürülebilir hale getirmesini amaçlar.
Kitabın haftalık bölümleri güven, kimlik, güç, bütünlük, bolluk, bağlantı, dayanıklılık, şefkat, özerklik ve inanç gibi farklı temaları ele alır. Bu çalışmalar sırasında kişi, yaratıcı faaliyetlere ilişkin düşüncelerini ve davranışlarını gözden geçirme fırsatı bulur.
Burada önemli olan, bütün uygulamaları eksiksiz yerine getirmekten çok kişinin kendisi için işe yarayan alışkanlıkları keşfetmesidir.
Yaratıcılık yalnızca büyük projeler veya dikkat çekici eserler ortaya çıkarmakla sınırlı değildir. Yeni bir şey denemek, bir fikrin peşinden gitmek ve daha önce fark edilmeyen ayrıntıları keşfetmek de bu sürecin parçalarıdır.
Nasıl uygulanabilir?
Kendinize uzun vadeli ve ulaşılması zor hedefler koymak yerine, düzenli olarak sürdürebileceğiniz küçük alışkanlıklar belirleyin. Haftada bir yeni deneyim edinmek, her sabah birkaç dakika yazmak veya bir yaratıcı uğraşa zaman ayırmak iyi bir başlangıç olabilir.
Önemli olan, ortaya çıkacak sonuca odaklanırken üretme sürecinden uzaklaşmamaktır.
Leonardo Da Vinci’den Yaratıcılık Dersleri yazımız da ilginizi çekebilir.
Kapak Fotoğrafı: Photo by Thought Catalog on Unsplash
