Tarihçesi
TIME dergisi, 1927 yılından itibaren her yıl ‘Yılın İnsanı’nı seçmektedir. Bu seçim en iyi, en sevilen ya da en ahlaklı kişiyi değil; o yıl dünya gündemini en fazla etkileyen kişi, grup ya da olguyu temsil eder. Etkinin olumlu veya olumsuz olması seçim kriterini değiştirmez.
Seçim geleneği, 1927’de Charles Lindbergh’in Atlantik Okyanusu’nu tek başına uçarak geçmesi sonrası doğmuştur. TIME editörleri, bu tarihi olayın küresel etkisini görmezden gelmemek için ilk kez ‘Man of the Year’ başlığını kullanmıştır.
‘Man of the Year’dan ‘Person of the Year’a
TIME, 1927 ile 1998 yılları arasında ‘Man of the Year’ adını kullanmıştır. 1999’dan itibarense, daha kapsayıcı bir yaklaşımı benimseyerek ‘Person of the Year’ ifadesini kullanmaya başlamıştır.
Bu değişim, TIME’ın toplumsal dönüşümlere duyarlılığının simgesel bir göstergesi olarak kabul edilmiştir.
‘Yılın İnsanı’ Seçiminde Önemli Dönüm Noktaları
- Adolf Hitler, 1938: TIME’ın en çok tartışılan seçimlerinden biridir. Bu tercih, derginin etki odaklı yaklaşımını net biçimde ortaya koymuştur.
- Joseph Stalin, 1942: II. Dünya Savaşı’nın küresel etkileri nedeniyle seçilmiştir. Etkinin yönü değil, büyüklüğü esas alınmıştır.
- Macar Özgürlük Savaşçıları, 1956: İlk kez bir halk hareketi temsil edilmiştir. Bu, birey dışı seçimlerin önünü açan önemli bir kırılmadır.
- ’25 Yaş Altı’, 1966: Gençliğin kültürel ve politik gücü simgesel olarak onurlandırılmıştır.
- ‘Yılın Makinesi: Bilgisayar’, 1982: İlk kez bir nesne seçilmiştir. Teknolojinin toplumsal etkisi açıkça kabul edilmiştir.
- ‘You’, 2006: Sosyal medya ve kullanıcı üretimi çağının simgesi olarak bireysel internet kullanıcıları temsil edilmiştir.
- ‘The Silence Breakers’, 2017: #MeToo hareketiyle sessizliği bozan kadınlar ve erkekler seçilmiştir. Sosyal hareketlerin görünürlüğü açısından kritik bir yıl olmuştur.
Genel Değerlendirme
TIME dergisinin ‘Yılın İnsanı’ seçimi, aslında her yılın küresel ruh halini ve güç merkezlerini yansıtan bir tarih kaydıdır. Zaman içinde bireylerden gruplara, politik figürlerden toplumsal hareketlere, insanlardan makinelere doğru genişleyen bir perspektif geliştirilmiştir.
Bu nedenle ‘Yılın İnsanı’, yalnızca bir kapak konusu değil; dönemin kim tarafından ve neyle şekillendirildiğini gösteren bir belge niteliğindedir.
2025’te Yılın İnsanı: ‘Yapay Zekanın Mimarları’
Her yıl, küresel gündemi ve kamu yaşamını derinden etkileyen bir kişi, grup veya olguyu ’Yılın Kişisi / Person of the Year’ seçen TIME dergisi, 2025’te bireysel bir kişiyi değil, büyük ölçüde yapay zekayı geliştiren liderlerden oluşan bir grubu seçti.
Teknolojik bir dönüşümün aktörlerinin onurlandırıldığı bu seçimin, insan-merkezli anlatıdan sistem-merkezli anlatıya geçişin güçlü bir işareti olduğu düşünülüyor. Ayrıca teknolojinin toplumsal etkisinin derinleştiğini ve artık sadece teknoloji dünyasını değil, küresel gündemi de şekillendirdiğini gösteriyor.
Seçimin Arka Planı
TIME editörleri, 2025’in ‘yapay zekanın tüm potansiyelinin görüldüğü yıl’ olduğunu belirttiler. ‘Düşünen makineler çağı’ ifadesiyle de bu teknolojide artık geri dönüş olmadığını vurguladılar: Yapay zeka artık günlük yaşamın, ekonominin ve kültürün merkezinde yer alıyor.
‘Yapay Zekanın Mimarları’ Kimler?
Listede hem teknoloji şirketlerinin CEO’ları hem de akademi ve araştırma dünyasından önemli figürler yer alıyor. Başlıca isimler şöyle:
- Jensen Huang (Nvidia CEO’su)
- Sam Altman (OpenAI CEO’su)
- Elon Musk (xAI)
- Mark Zuckerberg (Meta CEO’su)
- Lisa Su (AMD CEO’su)
- Demis Hassabis (DeepMind CEO’su)
- Dario Amodei (Anthropic CEO’su)
- Fei-Fei Li (Stanford Üniversitesi)
İki Farklı Kapak
TIME bu yıl iki farklı kapak yayımladı.
Bunlarda ilki; ünlü ‘Lunch atop a Skyscraper’ (1932) fotoğrafının bir nevi yeniden yorumu oldu. Sekiz liderin çelik bir kiriş üzerinde oturduğu bir illüstrasyon.
Diğeri ise; AI’nın inşasını simgeleyen bir çalışma.
Neden Bir Grup Seçildi?
TIME editörü Sam Jacobs’a göre bu karar, yapay zekanın bireysel bir gelişme değil, kolektif bir dönüşüm olduğunun kabulü oldu. 2025 boyunca AI ile ilgili haberler sadece teknoloji medyasıyla sınırlı kalmadı. Kültür, politika ve ekonomi gündeminin de merkezine yerleşti.
Ayrıca yalnızca kullanıcılar üzerinde değil, aynı zamanda küresel işletmelerin değerlemeleri üzerinde de büyük etki yaptı. Örneğin; Nvidia, AI donanımında kritik konumuyla şirket değerini artırdı ve sektörün merkezine yerleşti. Bu da, teknoloji liderlerinin neden bu kadar öne çıktığının ekonomik açıklamalarından biri oldu.
Bunun yanı sıra eğitimden sağlığa, yaratıcı üretimden gündelik iletişime kadar yaşamın her alanına nüfuz etti. Birçok insan için AI artık tartışılamayacak bir gerçeklik haline geldi.
Eleştiriler
Seçim kamuoyunda ciddi bir tartışma yarattı. Bazı eleştirmenler, teknoloji CEO’larının bu kadar yüceltilmesinin yanlış olduğunu savunurken, geniş kitleler AI’nın riskleri üzerine daha ciddi endişeler dile getirdi. Özellikle iş gücü dönüşümü, etik sorumluluk ve bilgi güvenirliği gibi alanlarda fikir ayrılıkları ortaya çıktı.
