14 Eylül 2021

2001’den 2022’ye UNESCO Dünya Kitap Başkentleri

Burcu Tur Yüksel

Dünya Kitap Başkenti Programı Nedir?

Dünya Kitap Başkenti programı, okuma ve kitaplara adanmıştır.

Dünya Kitap Başkenti kavramı, 1996 yılında, UNESCO tarafından Dünya Kitap ve Telif Hakları Günü’nün ilan edilmesinden sonra ortaya çıkmış ve 2001 yılında ilk Dünya Kitap Başkenti Madrid seçilmiştir.

Bu deneyimin başarılı olmasından sonra, 2001 yılında düzenlenen UNESCO Genel Konferansında her yıl bir şehrin kitap başkenti olarak seçilmesine karar verilmiştir.

kitabevi

Dünya Kitap Başkenti Olabilmek için Gereken 6 Kriter

  • Özellikle Dünya Kitap Başkenti için tasarlanan ve büyük oranda paydaşlar ve toplum için uzun dönemli faydalarla, şehrin başkent olma dönemi süresince uygulanacak etkinlik programının sunulması,
  • Öngörülen giderlerin genel bir taslağı ve fon artırma stratejileri,
  • Profesyonel ve sivil toplum örgütlerini de içeren, kentsel, bölgesel, ulusal ve uluslararası katılım derecesi ve programların önceden görülebilen etkileri,
  • Başvuruda bulunan şehir tarafından; kitap tedarik zincirindeki ve bilimsel ve edebi toplumdaki diğer aktörlere ilişkin yazarları, yayıncıları, kitap satıcılarını ve kütüphanecileri temsil eden ulusal, bölgesel ve uluslararası profesyonel kurumlarla işbirliği içinde düzenlenen, tek seferlik ya da devam eden etkinliklerin nitelik ve nicelikleri,
  • Kitapları ve okumayı teşvik edici ve artırıcı diğer kayda değer projelerin nitelik ve nicelikleri,
  • İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 19. ve 27. maddelerinin ve ‘Eğitsel, Kültürel ve Bilimsel Malzemenin İthaline dair Anlaşma’nın (Floransa Sözleşmesi) yanı sıra UNESCO Kuruluş Anayasasında belirtilen ifade özgürlüğü, bilgiyi yayınlama ve dağıtma özgürlüğü ilkelerine uygun olması.

Jüri

UNESCO’nun gözetiminde olan seçici komiteye aşağıdaki her bir kuruluştan bir temsilci katılmaktadır.

  • Uluslararası Yayıncılar Birliği (IPA – International Publishers Association)
  • Uluslararası Kitapçılar Federasyonu (IBF – International Booksellers’ Federation)
  • Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kuruluşları Federasyonu (IFLA – International
  • Federation of Library Associations and Institutions)
  • UNESCO

İlk Dünya Kitap Başkenti: Madrid, İSPANYA

2001 yılında, ilk Dünya Kitap Başkenti seçilen Madrid, İspanya’nın başkenti ve Avrupa’nın en kalabalık ve zengin şehirlerinden biridir.

Dünyanın en büyük sanat galerisi kabul edilen Prado Müzesi’nin yer aldığı şehirde çok sayıda müze bulunmaktadır.

madrid ispanya
Madrid, İspanya

2002 – 2005

2002 İskenderiye, MISIR

Mısır’ın üçüncü, Afrika’nın yedinci büyük kenti olan İskenderiye; bölgenin en önemli turizm ve sanayi merkezlerinden biri olmasının yanı sıra birçok tarihi, sanatsal ve kültürel değere ev sahipliği yapmaktadır.

2003 Yeni Delhi, HİNDİSTAN

Hindistan’ın başkenti olan Yeni Delhi, dünyanın en hızlı büyüyen şehirlerinden biridir. Çok sayıda tarihi ve turistik yerin bulduğu şehir, Hümayun Türbesi ve Qutub Kompleksi olmak üzere iki adet UNESCO Dünya Mirası’na sahiptir.

2004 Antwerp, BELÇİKA

Avrupa’nın en eski kentlerinden biri olan Antwerp, Belçika’nın Brüksel’den sonra ikinci büyük şehridir ve Avrupa’nın ikinci büyük limanına sahiptir.

2005 Montreal, KANADA

Kanada’nın ikinci büyük şehri olan Montreal, Paris’ten sonra dünyanın en fazla Fransızca konuşulan şehridir.

Dünyanın en çok ziyaret edilen müzelerinden biri olan Montreal Güzel Sanatlar Müzesi ve dünyanın en saygın üniversitelerinden biri olan McGill Üniversitesi’nin bulunduğu Montreal, kültürel aktiviteleri ve festivalleri ile de ünlüdür.

Yeni Delhi Hindistan
Yeni Delhi, Hindistan

2006 – 2009

2006 Turin / Torino, İTALYA

İkinci Dünya Savaşı’na kadar Avrupa’nın siyasi merkezlerinden biri olan Turin, bugün İtalya’da Milano ve Cenova ile birlikte endüstriyel üçgenin parçasıdır.

Çok sayıda tarihi, doğal, kültürel ve turistik merkezin bulunduğu şehir, İtalyan otomotiv endüstrisinin pek çoğuna da ev sahipliği yapmaktadır.

2007 Bogota, KOLOMBİYA

Kolombiya’nın en büyük şehri ve başkenti olan Bogota, aynı zamanda Güney Amerika’nın en hızlı büyüyen metropollerinden biridir.

Dünyanın en yüksek üçüncü başkenti olan şehir, Kolombiya’nın en önemli kültür merkezidir.

2008 Amsterdam, HOLLANDA

Hollanda’nın başkenti olan Amsterdam, dünyada en çok ziyaret edilen şehirlerden biridir.

Baruch Spinoza, Rembrandt van Rijn ve Vincent van Gogh gibi birçok sanatçıya ev sahipliği yapmış olan şehirde görülebilecek çok sayıda doğal, kültürel ve turistik merkez bulunmaktadır.

2009 Beyrut, LÜBNAN

1970’li yıllarda başlayan Lübnan İç Savaşı’na kadar yıllar boyunca Ortadoğu’nun ekonomik, fikri ve kültürel merkezi olan Beyrut, Lübnan’ın başkentidir.

Amsterdam, Hollanda
Amsterdam, Hollanda

2010 – 2013

2010 Ljubljana, SLOVENYA

Ljubljana, Slovenya’nın en büyük şehri ve başkentidir.

2011 Buenos Aires, ARJANTİN

Arjantin’in başkenti olan Buenos Aires, Güney yarımkürenin Paris’i olarak da anılmaktadır.

Güney Amerika’da en çok ziyaret edilen şehirlerden biri olan Buenos Aires, tüm dünyada mimarisi ve zengin kültürel yaşamı ile tanınmaktadır.

2012 Erivan, ERMENİSTAN

Ermenistan’ın en büyük şehri ve başkenti olan Erivan, ülkenin siyasal, endüstriyel, kültürel ve sanatsal merkezidir.

2013 Bangkok, TAYLAND

Tayland’ın başkenti olan Bangkok, Taycada 166 harften oluşan ismiyle dünyanın en uzun yer adına sahiptir.

Güneydoğu Asya’nın en kozmopolit ve hızlı gelişen şehirlerinden biri olan Bangkok, Asya’nın en önemli turistik merkezlerinden de biridir.

Bangkok, Tayland
Bangkok, Tayland

2014 – 2017 

2014 Port Harcourt, NİJERYA

Port Harcourt, Nijerya’nın Rivers Eyaleti’nin başkentidir.

2015 Incheon, GÜNEY KORE

Seul Ulusal Başkent Bölgesi’nin bir parçası olan Incheon, Güney Kore’nin en önemli ekonomik merkezlerinden ve liman kentlerinden biri olmasının yanı sıra bilişim, lojistik ve turizm merkezlerinden oluşan serbest ekonomi bölgesi barındırmaktadır.

2016 Wroclaw, POLONYA

Aşağı Silezya’nın tarihi bölgesi ve başkenti olan Wroclaw, Polonya’nın Varşova’dan sonra ikinci büyük finansal merkezidir.

2017 Konakri, GİNE

Konakri, Gine Cumhuriyeti’nin başkentidir.

Incheon, Güney Kore
Incheon, Güney Kore

2018 – 2021

2018 Atina, YUNANİSTAN

Yunanistan’ın başkenti ve en kalabalık şehri olan Atina, antik çağlardan bugüne dünyanın en önemli kültür merkezlerinden biri olma özelliğini korumaktadır.

2019 Şarika / Şarca, BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ

Şarika, Birleşik Arap Emirlikleri’nin metropoliten alanını oluşturan üçüncü büyük şehri ve aynı zamanda kültür ve sanayi merkezlerinden biridir. Şarika Emirliği’nin yerleşim yeri de olan şehir, 18. Yüzyıldan bugüne Kasimi Hanedanı tarafından yönetilmektedir.

2020 Kuala Lumpur, MALEZYA

Malezya’nın başkenti ve en kalabalık şehri olan Kuala Lumpur, Güneydoğu Asya’nın en hızlı gelişen metropollerinden biridir.

2021 Tiflis, GÜRCİSTAN

Tiflis, Gürcistan’ın başkentidir.

Atina, Yunanistan
Atina, Yunanistan

2022 Guadalajara, MEKSİKA 

Meksika’nın Jalisco Eyaleti’ne bağlı bir tatil kenti olan Guadalajara, aynı zamanda eyaletin başkenti ve ülkenin dördüncü büyük şehridir.

Guadalajara, MEKSİKA
Guadalajara, MEKSİKA

Burcu Tur Yüksel

Tüm yazıları

E-bültenimize kaydolun.