2 Mayıs 2020

10 Maddede Yıldızlar

Murat Özdemir

Bir Yıldız Doğuyor!

Yıldızlar, ‘bulutsu’ adı verilen ve çoğunlukla hidrojenden oluşan gaz bulutlarının içinde milyonlarca yıllık bir sürecin sonunda oluşurlar.

Tamamen gazlardan oluşan bu küre biçimindeki devasa fırınların çekirdek sıcaklığı 15 milyon santigrata ulaştığında nükleer füzyon işlemine başlar ve artık, “Bebek Yıldız” evrende yolculuğuna başlamaya hazırdır. 

Evrende, günde 275 milyon yeni yıldızın doğduğu düşünülmektedir.

orion bulutsusu
Orion Bulutsusu, Bir Yıldız Doğarken

Yıldızlar, evrende kümeler, gruplar veya ikili halde hareket ederler. Tek başına hareket eden yıldızların sayısı çok azdır. 

Tek başına hareket eden yıldızlara verilecek en önemli örnek, ısı ve ışık kaynağımız olan Güneştir.

yıldızlar yıldız kümesi
Bir Yıldız Kümesi

Yeşilimsi, Üstelik Cüce

Isı durumlarına göre, yıldızların renkleri ve yaşlılık durumlarına göre, büyüklükleri tabir edilir. 

Biricik yıldızımız Güneş; genç-orta arası bir dönemde ve sıcaklık olarak yeşil ile mavi renkleri arasındadır. 

Peki, biz neden sarı veya beyaz olarak görüyoruz, sorusunun cevabı; gözümüzün yapısı ve diğer ışıkların etkileridir.

güneş
Güneşin Özel Teleskoplarla Ulaşılan Görüntüsü

Bir, Yüz, Bin

Gökyüzünün tamamında çıplak gözle görülebilen 9 bin civarı yıldız vardır. Daha fazlası için bir teleskop kullanmanız gerekir. İçinde bulunduğumuz Samanyolu Galaksisi’nde ise 1 trilyon yıldız olduğu iddia ediliyor. 

Tüm evrendeki yıldızların sayısı ise, Ünlü Astrobiyolog Carl Sagan’ın adından gelen ‘Sagan’ kadar olarak tabir edilir. 

Bu arada gökyüzündeki yıldızları sayarsanız elinizde siğiller çıkar diye bir inanç bulunmaktadır, bilginize.

En Ünlü Yıldızlar

Alpa Centauri Sistemi: Bize en yakın yıldız sistemidir. En hızlı uzay aracıyla 4 ışık yılından daha uzaktır.

Sirius: Eskinden kendisine tapılacak veya denizcilere yol gösterecek kadar parlak olan yıldızdır.

Betelgeuse: Dünyadan görülebilen kırmızı bir süperdev yıldızdır.

Rigel: Orion Bulutsusu’nun en parlak yıldızıdır. Örnek vermek gerekirse, güneşten 120 bin kat daha parlaktır.

Kuzeyin Kralı: Kutup Yıldızı

Sadece Kuzey Kutbundan görülen ve 3 büyük yıldızdan meydana gelip en parlağının kuzeyi gösterdiği Küçükayı Takım Yıldızı’ndan bahsetmekteyiz.

Polaris, Şimal Yıldızı olarak da bilinmektedir.

küçük ve büyük ayı

Zamanda Yolculuk

Bir yıldıza (veya uzaydaki herhangi bir nesneye) baktığınızda, geçmişte nasıl göründüğünü görüyorsunuz. Güneş, 8,5 dakika önce olduğu gibi görünür. 

Alpha Centauri’nin görünümü 4,3 yaşında; Sirius’un görünümü 8 yıldan daha eskidir.

Peki, yıldızların isimleri nereden geliyor?

Yunan ve Arap kültürlerine yıldızların yeri çok ayrıdır ve bu yüzden isimlendirilmeleri de bu iki medeniyete ait kelimeler üzerinden yapılır.

Astronomi ile Astrolojinin Farkı

Astronomi gök cisimlerini fiziksel, kimyasal ve biyolojik olarak evrim süreçlerinin ve kökenlerinin araştırılması iken astroloji, gezegen ve yıldızların insanların üzerindeki etkisini yorumlayan bir bilim dalıdır.

Bir yıldız, yakıtını tüketme noktasına geldiğinde yukarıda bulunan görseldeki Kırmızı Dev aşamasına gelir ve artık Süpernova veya daha büyükse Hipernova patlaması ile katmanlarında sahip olduğu tüm biyokütleleri evrenin derinliklerine gönderir ve soğumaya geçer. 

Artık Beyaz Cüce olarak nitelendirilen bu kürelerin tamamen soğuması 4 milyar yılı bulabilir.

İki şey zihni her zaman yeni ve artan hayranlık ve korku ile doldurur, onları daha sık ve istikrarlı bir şekilde yansıtırız: Üstümüzdeki yıldızlı gökler ve içimizdeki ahlaki yasa.

Immanuel Kant
yıldızlar

Murat Özdemir

Tüm yazıları

E-bültenimize kaydolun.