Manosphere (Manosfer) Nedir?
Manosphere; erkeklik, cinsellik ve modern ilişkiler üzerine odaklanan, birbiriyle bağlantılı web siteleri, forumlar ve içerik üreticilerinden oluşan heterojen bir dijital ağdır. Tek bir ideoloji değil, içinde birbirine zıt kutupları da barındıran geniş bir “ekosistem”dir.
Ancak sıklıkla erkek hakları, maskülenlik ve kadın-erkek ilişkilerini aşırı sağ, toksik veya gelenekselci bir perspektifle ele alan web siteleri ve topluluklar gündeme gelmektedir.
2000’li yılların başında, 1999 yapımı The Matrix filminden ödünç alınan “Red Pill” (Kırmızı Hap) metaforuyla forumlarda doğmuştur.
Red Pill, Blue Pill ve Black Pill
Manosfer’in temelini bu “renkli hap” metaforları oluşturmaktadır.
Blue Pill (Mavi Hap); toplumun dayattığı normları, geleneksel ilişki modellerini ve statükoyu sorgulamadan kabul etme halini temsil etmektedir. “Mutlu bir cehalet” içinde yaşamak olarak tanımlamaktadır.
Red Pill (Kırmızı Hap); Manosfer’in “anayasası” gibidir. Toplumun erkeklere yalan söylediği, dünyanın aslında “kadın merkezli” (gynocentric) işlediği ve bu acı gerçeği görmenin bir uyanış olduğu inancını temsil etmektedir.
Black Pill (Siyah Hap) ise; kişinin genetik (boy, çene yapısı, saç, vb.) veya statü olarak asla kazanamayacağını kabullendiği, nihilizme ve determinizme dayanan “geri dönülmez çaresizlik” halini ifade etmektedir.
Hipergami ve SMV (Sexual Market Value – Cinsel Pazar Değeri)
Manosfer literatüründe en sık kullanılan terimlerinden biri olan Hipergami, kadınların evrimsel olarak kendilerinden daha yüksek statüde, daha zengin veya daha güçlü erkekleri seçmeye “programlı” olduğu iddiasını taşımaktadır. Bu, ilişkilerin romantik değil, “ticari/statü” odaklı olduğu görüşünü beslemektedir.
Hipergami, Pareto İlkesi (80/20 Kuralı) ile de desteklenmektedir. Bu bakış açısına göre; kadınların %80’inin, erkeklerin en üstteki %20’lik dilimiyle (fiziksel ve maddi olarak en güçlüler) ilgilendiği iddia edilmektedir.
SMV ise, bireylerin ilişkiler dünyasındaki “değerini” sayısallaştıran bir kavramdır. Gençlik, güzellik, para ve statü gibi değişkenlerin birleşimiyle her bireye bir puan atfedilmektedir. Bu bakış açısı, insani ilişkilerin bir borsa veya pazar yeri gibi ölçülebileceğini savunmaktadır.
Sosyal Hiyerarşi
Bu ekosistemde erkekler belirli hiyerarşik sınıflara ayrılmaktadır.
Alpha, kaynaklara erişimi olan, lider ve baskın karakterleri; Beta, daha uyumlu ama “sağlayıcı” rolündeki erkekleri ifade etmektedir. Sigma ise, sistemin içinde olup hiyerarşiyi reddeden “yalnız kurt” arketipidir.
Bu hiyerarşinin en dışında kalan, genellikle fiziksel özelliklerinden dolayı kadınlar tarafından reddedildiklerine inanan ve “istemsiz bekarlık” yaşayanlar ise, “Incels” olarak tanımlanmaktadır.
Diğer gruplar çözüm veya taktik ararken İnceller genellikle umutsuzluk ve öfke odaklı bir siyah hap (Black Pill) felsefesini benimsemektedir.
Gynocentrism (Kadınmerkezcilik) ve The Wall
Gynocentrism, dünyadaki tüm sosyal, hukuksal ve kültürel sistemlerin kadınların çıkarlarını korumak ve erkekleri bu çıkarlara hizmet eden birer “kaynağa” dönüştürmek üzerine kurulu olduğu teorisidir. Hukukun ve sosyal normların erkekleri sömürdüğünü savunmaktadır.
Burada kadınların yaş almasıyla azalan “pazar değerini” ifade eden “The Wall” (Duvar) kavramı, kadınların gençliklerinde yüksek değer gördüğü ancak belirli bir yaştan sonra bu avantajı kaybettiği iddiasıyla, bir tür “intikamcı zamanlama” teorisi olarak kullanılmaktadır.
MGTOW (Men Going Their Own Way – Kendi Yoluna Giden Erkekler)
MGTOW, toplumun ve kadınların erkeklerden beklentilerini reddederek, kadınlarla her türlü duygusal ve finansal bağı keserek sistemi protesto etmektedir.
Bu grup içinde Finansal Maskülenlik vurgusu ön plandadır. ”Kendini inşa et” (Self-improvement) mottosuyla parayı, sporu ve kariyeri odak noktası yapmaktadırlar. Buradaki amaç, kadınların “hipergamik” beklentilerine hizmet etmeyi reddetmek ve enerjiyi tamamen kişisel güç kazanımına yöneltmektir.
PUA (Pick-Up Artists), Negging ve The Game
PUA topluluğu, flörtü bir psikolojik savaş veya satranç tahtası olarak görmektedir. Neil Strauss’un The Game kitabı ile popülerleşen bu akımda; kadının özgüvenini hafifçe sarsarak onu kendine çekmeyi amaçlayan “Negging” gibi manipülatif taktikler kullanılmaktadır. Bu yaklaşım, duygusal bağı bir hata, manipülasyonu ise başarıya giden teknik olarak kodlamaktadır.
MRA (Men’s Rights Activists – Erkek Hakları Aktivistleri)
Manosfer’in politik kanadı olan MRA,boşanma davalarındaki velayet eşitsizlikleri, nafaka yasaları, zorunlu askerlik ve erkek intihar oranları gibi sistemik sorunları merkeze almaktadır.
Diğer Bazı Kavramlar
Simp: Bir kadına aşırı ilgi gösteren erkeği aşağılamak için kullanılmaktadır.
Cuck: Eşinin/partnerinin başkasıyla birlikte olmasını kabullenen zayıf erkeği temsil etmektedir.
Beta-Uprising: “Ezilen” erkek sınıfının bir gün kolektif bir tepki vereceği yönündeki karanlık distopyayı ifade etmektedir.
Elliot Rodger “Saint Elliot” Vakası
Elliot Rodger vakası, modern dijital kültürde “İncel” (istemsiz bekar) hareketinin en karanlık ve belirleyici dönüm noktası olarak kabul edilmektedir.
23 Mayıs 2014 tarihinde California, Isla Vista’da Rodger tarafından gerçekleştirilen katliam, sadece bir şiddet eylemi değil, aynı zamanda belirli bir dijital ideolojinin nasıl fiziksel bir tehdide dönüştüğünün en somut örneğidir.
22 yaşındaki Elliot Rodger, California Üniversitesi (UCSB) yakınlarındaki Isla Vista kasabasında önce kendi dairesindeki üç oda arkadaşını bıçaklayarak öldürmüş, ardından bir kız yurdu binasına girmeye çalışmıştır. İçeri giremeyince dışarıdaki insanlara ateş açmış ve arabasıyla yayaları ezmiştir. Olayın sonunda toplam 6 kişiyi ölmüş, 14 kişiyi yaralanmış ve Roger, polisle girdiği çatışmanın ardından intihar etmiştir.
“Elliot Rodger’ın Manifestosu”
Rodger, saldırıdan hemen önce 141 sayfalık “My Twisted World” (Benim Çarpık Dünyam) başlıklı bir manifesto yayımlamış ve YouTube’a “Elliot Rodger’s Retribution” (Elliot Rodger’ın İntikamı) isimli bir video yüklemiştir. Bu belgeler, saldırının nedenini açıkça ortaya koymaktadır.
Rodger, kadınların kendisini reddetmesini ve “hak ettiği” ilgiyi görememesini bir adaletsizlik olarak nitelendirmiştir.
Yakışıklı ve popüler erkeklere duyduğu kıskançlık ile kendisini bu hiyerarşinin en tepesinde görmesine rağmen “yalnız” kalması arasındaki çelişkiyi vurgulamıştır.
Saldırıyı, kendisine ilgi göstermeyen kadınlardan ve onları tercih eden erkeklerden bir intikam alma eylemi olarak tanımlamıştır.
Şaşırtıcı ve ürkütücü bir şekilde Rodger, olaydan sonra İncel forumlarında bazı radikal gruplar tarafından “Saint Elliot” (Aziz Elliot) olarak anılmaya başlanmıştır. Onun bu eylemi, “ezilen erkeklerin uyanışı” olarak romantize edilmiştir.
Bu vaka, teknoloji şirketlerinin ve güvenlik güçlerinin Manosfer alt kültürlerine bakışını kökten değiştirmiştir. Bazı sosyal medya platformları, şiddeti teşvik eden veya Rodger’ı öven “Incel” topluluklarını kapatmaya başlamıştır.
Ayrıca Kanada gibi bazı ülkeler, bu tür “kadın düşmanı ideolojilere” dayanan şiddet eylemlerini ideoloji kaynaklı terörizm kapsamında değerlendirmeye başlamıştır.
İncel terimi başlangıçta yalnızlıktan şikayet eden insanların birbirine destek olduğu masum bir forum ismiyken, Elliot Rodger vakasıyla birlikte kadın düşmanlığı, şiddet potansiyeli ve radikal bir ideoloji ile özdeşleşmiştir.
‘Ghosting’ten ‘İncel’e Hayatı Algılama Biçimimizi Etkileyen 10 Sosyal Medya Kavramı yazımız da ilginizi çekebilir.
