14 Temmuz 2021

Gündelik Hayata Hepimizin Başına Gelen Fakat Adını Bilmediğimiz 10 Psikolojik Durum

Pınar Damar

Gündelik hayatta pek çoğumuzun karşılaştığı bazı durumların psikoloji literatüründe bir karşılığı bulunuyor. İşte, bunlardan en sık rastlananları;

Bukalemun Etkisi

Farkında olmadan başkalarının davranışlarını, mimiklerini, hareketlerini taklit etmektir.

bukalemun

Yürüteç Etkisi

Yürüteç Etkisi, hareket halinde olmayan bir yürüyen merdiveni çıkmaya başlarken hissettiğimiz dengesizliği ifade eder. Anlık olarak denge kaybı yaşadığımız bu durumu herkes yaşamıştır.

yürüyen merdiven

Barnum Etkisi

Özellikle fallarda ve astrolojik yorumlarda karşılaşılan bu durum, bireylerin, kendileri için hazırlanmış gibi görünen ama aslında büyük çoğunluğa uyacak kadar genel ve belirsiz kişilik betimlemelerine yüksek puan verme eğilimlerini anlatan bir gözlemdir.

fal tarot

Cross Race Etkisi

Irklar arası etki, kişinin kendi ırk grubuna ait yüzleri daha kolay tanıma eğilimidir. Tam anlaşılması açısından, bizimAsyalıları ya da Siyahileri birbirine benzetme durumumuzdur.

asyalı kadın

Dunning-Kruger Etkisi

Belli bir konuda beceriksiz veya bilgisiz insanlarda görülen, “hayali (sanrılı) üstünlük hissi”ne verilen isimdir. Bu kişilerde, tipik olarak, beceriksiz/bilgisiz oldukları konulardaki becerileri/bilgileri sorulduğunda, gerçekte olandan çok daha yüksek olduğunu iddia ettikleri görülür. Yani bu kişiler, cehaletlerinden ötürü sahip oldukları cesaret nedeniyle, kendilerini aslında bilgisiz oldukları bir konunun uzmanı ilan edebilirler.

Kapı Eşiği Etkisi

Evde herhangi bir yere bir şey almak ya da yapmak için yönelirsiniz, ama oraya gittiğinizde aklınızdakini unuttuğunuzolur. İşte, psikoloji literatüründe bunun ismi, Kapı Eşiği Etkisi.

Kapı Eşiği Etkisi, hem fiziksel hem de zihinsel ortamı değiştirdiğimizde, başka bir odaya geçip başka şeyleri gördüğümüzde meydana gelir. Bunun nedeni, başka bir mekansal gerçekliğe geçtiğimizde, beynimizin çevreye uyum ve düşünme sürecini yeniden kalibre edebilmesi için zamana ihtiyacı olmasıdır. Bu da geçici bir hafıza kaybına neden olur.

kadın oda

Kuleshov Etkisi

Bu etki, bir gözlemleyici birbiriyle alakasız iki şey gördüğünde ve bilinçsizce onları bağdaştırdığında ortaya çıkar. Bu etki sadece görüntü yönetmenleri tarafından değil, belirli ürünlerle belirli karakterleri eşleştirmenizi sağlamaya çalışan pazarlamacılar tarafından da kullanılır.

reklam

Pygmalion Etkisi

Pygmalion, Rosenthal ya da Beklenti Etkisi, yüksek beklentilerin belirli bir alanda daha iyi bir performansa yol açtığına inanılan psikolojik bir olgudur. Bu etki ismini, kendi yaptığı heykele aşık olan heykeltıraş Pygmalion’dan ve psikolog Robert Rosenthal’dan almıştır.

pygmalion

Zeigarnik Etkisi

Zeigarnik Etkisi, tamamlanmamış, bölünmüş ya da yarım kalmış görevlerin veya yaşananların, tamamlananlara göre daha kolay bir şekilde hatırlanmasını ifade eden psikolojik bir fenomendir. Yani sürekli bir şeyleri yarım bıraktığınızı düşünüyorsanız, bunun nedeni beyninizin tamamlanmamış işleri hatırlamak konusunda daha seçici olması olabilir! 

liste

Donma Etkisi

Gündelik yaşamda sıklıkla karşılaştığımız bir diğer psikolojik durum olan donma etkisi, insanların, onlara kendi kararları gibi görünen şeylere katılma ve bu karara uygun davranma eğilimi gösterdikleri varsayımına dayanır.

Örneğin; akşam dışarda eğlenmek için pek çok seçeneğe sahip olan bir aile, içlerinden birinin X konserine bedava bileti olduğu için öncelikli seçeneklerinden vazgeçebilir. Benzer bir şekilde, küçük bir avans ödenerek yapılan rezervasyonlardan daha sonra vazgeçilememesi ya da yağmurlu bir günde evine dönmek için otobüs, dolmuş veya taksi arayan birinin, otobüs durağında 15 dakika bekledikten sonra, ‘bu kadar bekledim, artık otobüs gelmek üzeredir’ diye düşünerek durak önünden geçen bir taksiye binmemesi, donma etkisiyle açıklanabilir.

Pınar Damar

Tüm yazıları

E-bültenimize kaydolun.